El saé de ra
śente de Anpezo, de Col e da Fodom ‘l é senpre stà leà a ra tradizios, a ra
uśanzes e al vive intrà ra crodes. ’L ese tacade al propio paes e ‘ l aé dei
valore i é vegniude dal vecio in fora.
Chesta śente
r’é senpre stada tegniuda aduna da na vita fata de fadia e laoro par i cianpe,
da un condar peśoco leà a ra stajos, da momente de festa, da funzios e da
devozion.
Coscita ‘l é nasciù festes e uśanzes
leades ai laore par duta ra stajios: el mes de śugno par śi a monteà, setenbre
par desmonteà. Santa Maria Maiou, ra Madona de Voto e San Joani ‘s é festes
leades al śi a fei fen, al śi a monteà, al laoro co ra besties e par i cianpe.
‘L é uśanzes leades a ra vita de dute i dis,
par eśenpio a ra nozes: ra gratonada (festa che se tien a ra vea de ra
nozes), ra parada (sarà su ra strada a ra spośa coscita che ra no pode
sin śi inze un outro paes); festes leades al lunario, par eśenpio S. Nicolò (el
santo che ra note del 5 de dizenbre aduna a calche dioul par i pi catie e a
calche anjoleto par i pi boi, el porta calche don ai pi pize); par pó ruà al
Nadà, a ra Pifania, a ra Pasca e a ra Pentecoste e par fenì con ra festes del
santo del paes: el 13 de dizenbre a Col par Santa Luzia, el 25 de luio a Fodom
par San Iaco, el 29 de śugno par i sante Pietro e Paolo e el 3 de maśo in
Anpezo par i Sante Felipo e Iaco.

El tenpo ‘l
à fato sci che ra vita leada ai cianpe e al laoro dei artejane ra mudase e ra
sin śise senpre pi vesc n’economia fata de turismo: chesto però no ‘l à fato
sci che ra śente ladina ra perdese dute chi valore che ancora i ra tien leada
al so paesc.
In dut’i
caje par ra śente, el so saé, ra soa uśanzes e ra tradizios eś seguita a se
mantegnì e a ese senpre sentudes.