Chera gran bela
ciaśa de ra “Cesa de Jan” ra se ciata da longo de ra strada maestra de
Vilagranda, a Col.

Ra storia
Chesta ciaśa ra dajea alośo a
r’aministrazion de ra minieres del Fursil, che res se ciataa sul Pore e che par
deboto zinchezento ane r’ea stada dorades par tirà fora el fer, ra siderite
manganesifera, che ra vegnia colada inze i fujinàs de i paesc śo par pede e
dapó ra vegnia lourada par fei gran bona armes da tai.
Ra ciaśa r’é stada fabricada inze
‘l 1612 da ra familia Chizzali, che r’aea ciapà sto titolo dal vescovo de
Parsenon, e r’ea inparentada con i sciore Bonfandini de Venezia. Ra ciaśa,
coscita granda e coscita bela, ra fesc capì cara che r’ea ra posizion de chesta
familia.
Ra Cesa de Jan e
ra jeja de Santa Luzia ‘ś é doi intrà i
poste pi conosciude del śiro storico anbientale, ciamà “Strada de ra Vena”, che
ra sarae ra vecia strada del fer. Da ca ra pó ese ciapada e fata a pè e de
seguro a ra fei se ciata fora dei gran bei ciantoi leade al pasà e a ra natura
de Col e de chi paes śo par pede.
Śa alcuante ane ra Soprintendenza par i beni Anbientali e Architetonici
del Veneto Orientale r’à comedà fora ra ciaśa che ades ‘l é algo de bel. Duto
chesto laoro ‘l é stà fato par precurà e dà inportanza a ra Cesa de Jan, che
aduna a ra jeja de Santa Luzia, al Castel de Andraz e a outra jejes la pede, ra
testimonia cemodo che tropa śente r’ea śuda a vive la par podé lourà a tirà
fora el fer da ra minieres del Fursil.
Par secole chestes ‘ś à fato śì
inaante dute chi paesc śo par pede. Se capisce alolo parcé che Parsenon (Col
r’ea sote al so vescovado) e Venezia co ra Serenisima ‘ś aese scomenzà a se
inderetà de chiste luoghe.
I laore de tirà fora el fer a Col
i é durade de seguro fin ‘l 1753 e i é scomenzade almanco del 1177. Duto chesto
el se sà gouja ‘na carta scrita da Federico Barbarossa che ra parla propio de
chesto. Inze el 1938, ma noma par poco, i laore i ea stade scomenzade da noo da
ra firma Breda.
Carateristiches de ra Cesa de Jan
Ra fareades ben lourades fora e
fates col fer del Fursil res fesc propio bela ra ciaśa e res mostra cuanto, in
chera ota, i so paroi i aese ‘na stima e un bon gnon.
Sarae da śì a vede ra Cesa de Jan
par:
- ra bela fareades, ben lourades fora
- ‘l erker tiroleje che se bicia su ra strada
maestra
- ra bifora che ra se ciata sora ‘l erker e ‘l arco
de ra entrada
- ra pitures a man dreta de ra porta maestra
- el deinze de ra ciaenes e ra lośes a volto real
- ra sciares de piera fates su a truela (cemodo che
‘l é anche inze ‘l daejin Castel de Andraz)
- ra stues agnó che ades se ciata ‘l Istitut
Cultural Ladin